Wraz z nadejściem lata wzrasta nasza ekspozycja na promieniowanie słoneczne. Choć umiarkowane korzystanie ze słońca wpływa korzystnie na samopoczucie i wspomaga syntezę witaminy D, nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV) stanowi istotny czynnik ryzyka wielu chorób skóry, w tym nowotworów.

Do powierzchni Ziemi docierają głównie dwa rodzaje promieniowania ultrafioletowego:

UVA

• przenika do głębszych warstw skóry,
• odpowiada za fotostarzenie,
• przyczynia się do powstawania uszkodzeń DNA komórek skóry.

UVB

• działa przede wszystkim na naskórek,
• powoduje oparzenia słoneczne,
• odgrywa kluczową rolę w procesie powstawania nowotworów skóry.

Uszkodzenia wywołane przez promieniowanie UV kumulują się przez całe życie. Oznacza to, że skutki intensywnego opalania w dzieciństwie i młodości mogą ujawnić się wiele lat później. Nowotwory skóry należą do najczęściej diagnozowanych nowotworów na świecie. Szczególną uwagę zwraca się na czerniaka, który mimo że stanowi mniejszy odsetek wszystkich nowotworów skóry, odpowiada za większość zgonów związanych z tymi chorobami.

Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania należą:

• jasna karnacja,
• blond lub rude włosy,
• niebieskie lub zielone oczy,
• liczne znamiona barwnikowe,
• występowanie czerniaka w rodzinie,
• częste oparzenia słoneczne, szczególnie w dzieciństwie,
• korzystanie z solarium.

Wczesne wykrycie czerniaka daje bardzo wysokie szanse na całkowite wyleczenie. Dlatego tak istotna jest regularna obserwacja skóry i szybka konsultacja każdej niepokojącej zmiany.

Eksperci zalecają stosowanie kompleksowej ochrony przeciwsłonecznej. Preparaty ochronne powinny zapewniać szerokie spektrum ochrony przed promieniowaniem UVA i UVB oraz posiadać SPF co najmniej 30, a najlepiej 50. Krem należy nakładać około 20–30 minut przed wyjściem na słońce i ponawiać aplikację co 2–3 godziny oraz po kąpieli lub intensywnym wysiłku fizycznym. Największe natężenie promieniowania UV występuje zwykle między godziną 10:00 a 16:00. W tym czasie warto ograniczyć przebywanie na otwartej przestrzeni.

Skuteczną ochronę zapewniają:

• kapelusze z szerokim rondem,
• czapki z daszkiem,
• okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV,
• lekkie ubrania zakrywające ramiona i kark.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zalicza promieniowanie emitowane przez urządzenia opalające do czynników rakotwórczych najwyższej kategorii.